Udruženje „Međunarodni centar za promociju ljudskih prava” provelo je završne aktivnosti u okviru projekta „Prevencija bolesti zavisnosti – reci ne alkoholu i drogi”. Završna konferencija ovog projekta održana je 31.5.2025. godine, u hotelu Leotar.
Projekat „Prevencija bolesti zavisnosti – reci ne alkoholu i drogi” podržan je od strane Ministarstva civilnih poslova Bosne i Hercegovine. Prvenstven cilj ovog projekta bio je provođenje mjera i aktivnosti koje se odnose na prevenciju i projektovanje novih, edukativnih i posebno inovativnih programa, koji će doprinijeti smanjenju stope bolesti zavisnosti, posebno narkomanije i alkoholizma među adolescentima i mladima.
Ovom prilikom predstavljeni su rezultati istraživanja provedenog za potrebe navedenog projekta, zaključni stavovi, te prijedlozi za unapređenje stanja u ovoj oblasti.
Na osnovu važeće legislative u djelatnosti zdravstva i rezultata provedenog istraživanja, a u cilju uspostavljanja programa mjera i aktivnosti, posebno inoviranja strateških i akcionih dokumenata i podsticanja većeg angažovanja relevantnih subjekata u oblasti prevencije bolesti zavisnosti, prijedlozi i zaključci proistekli iz ovog projekta su sljedeći:
- U pogledu prevencije bolesti zavisnosti, naročito narkomanije i alkoholizma, izuzetan značaj ima dalje intenziviranje aktivnosti u provođenju edukativnih i promotivnih programa od strane relevantnih zdravstvenih ustanova, obrazovnih institucija i drugih subjekata u zajednici.
- Neophodno je donošenje nove Strategije borbe protiv bolesti zavisnosti, s obzirom na to da je prethodna strategija u oblasti zloupotrebe opojnih droga u Republici Srpskoj istekla. Novi dokument treba da sadrži jasno definisane ciljeve, mjere i nosioce aktivnosti, s fokusom na mlade i adolescente kao najugroženiju grupu.
- Prije usvajanja novog Operativnog plana za realizaciju strategije, potrebno je objektivno sagledati efekte ranije provedenih mjera i aktivnosti, te u kojoj mjeri su nadležni subjekti iste u praksi sproveli.
- Preporučuje se da Institut za javno zdravstvo Republike Srpske, kao nadležna ustanova, u svoj Godišnji program mjera prevencije uvrsti edukativne programe usmjerene isključivo na prevenciju narkomanije i alkoholizma kod djece i mladih, koji bi se sistemski provodili u osnovnim i srednjim školama, u skladu sa članom 34. Zakona o zdravstvenoj zaštiti, kojim je građanima zagarantovano pravo na preventivne mjere i podizanje svijesti o zdravlju.
- Edukacija mladih o bolestima zavisnosti u školama treba da bude kontinuirana, standardizovana, obavezna i prilagođena različitim uzrastima, te da je provode obučeni stručnjaci iz Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske, regionalnih centara i domova zdravlja.
- Kontinuirani edukativni i preventivni programi koji imaju za cilj smanjenje zloupotrebe droga i alkohola doprinose smanjenju širenja zavisnosti, s obzirom da je među mladima jedan od glavnih faktora rizika upravo neznanje o ozbiljnim posljedicama ovih oblika poroka.
- Provedeni projekat potvrdio je opravdanost prijedloga Udruženja da se, uz podršku Ministarstva zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske, pokrene inicijativa za snimanje dokumentarnog filma o teškim posljedicama narkomanije i alkoholizma, koji bi postao dio vaspitno-obrazovnog programa u školama, uz prikazivanje na časovima odjeljenske zajednice i prisustvo roditelja, kako bi se postigla veća empatija i razumjevanje rizika.
- Edukacijom od strane profesionalnih timova i prikazivanjem navedenih dokumentarnih filmova, prilagođenih uzrastu mladih, postiže se snažan preventivni efekat, jer takav pristup direktno utiče na promjenu ponašanja mladih, njihovu motivaciju da izbjegnu ulazak u svijet poroka, te podiže svijest o teškim, često tragičnim posljedicama narkomanije i alkoholizma. Posebno je značajno djelovati u kontekstu vršnjačkog pritiska, gdje adolescenti često nemaju dovoljno informacija i podrške da donesu zdrave i odgovorne odluke.
Završnoj konferenciji su pored predstavnika Udruženja, kao nosioca ovog projekta, prisustvovali direktori i predstavnici zdravstvenih ustanova, JZU ,,Dom zdravlja Trebinje” i JZU ,,Bolnica Trebinje”, Ministarstva unutrašnjih poslova – Centra javne bezbjednosti Trebinje, Ministarstva pravde – Centra za pružanje besplatne pravne pomoći, Centra za socijalni rad Trebinje, OŠ ,,Sveti Vasilije Ostroški”, JU Gimnazija ,,Jovan Dučić“ Trebinje, JU Tehnička škola Trebinje, predstavnici udruženja građana i učenici i profesori srednje Medicinske škole Trebinje.
